Dziś trudno uwierzyć, że biało-czerwoni dwukrotnie stawali na podium mistrzostw świata. Od ostatniego medalu minęło już ponad 40 lat. W międzyczasie były długie okresy nieobecności, rozczarowania i turnieje, które kończyły się szybciej, niż byśmy chcieli.
Czy w 2026 roku Polska zdobędzie mistrzostwo świata? Szanse na to są raczej nikłe, żeby nie powiedzieć iluzoryczne. Przez kilkadziesiąt lat nie mogliśmy wyjść z grupy, a kiedy w Katarze już się to udało, to... PZPN zwolnił selekcjonera – Czesława Michniewicza.
Niemniej jednak historia Polski na mundialach jest niesamowicie bogata. Były wielkie momenty, medale i ucieranie nosa zdecydowanym faworytom. Były też długie lata nieobecności, podczas których reprezentacja biało-czerwonych kompletnie zniknęła z mundialowych radarów.
Spróbujmy zebrać w jednym miejscu to, co najciekawsze i przekazać w najbardziej przystępnej formie. Jeśli znasz historię Polski na mundialach – otrzymasz pigułkę wspomnień. Jeśli nie – dowiesz się czegoś, czym będziesz mógł zaszpanować przed ojcem czy dziadkiem.
Polska na MŚ: najważniejsze informacje
Zanim przejdziemy do szczegółowych analiz i rekordów, warto uporządkować najważniejsze fakty dotyczące występów reprezentacji Polski na mistrzostwach świata. Oto kluczowe liczby i dane w jednym miejscu.
Debiut na MŚ: 1938, Francja
Liczba występów w turniejach finałowych: 9 (1938, 1974, 1978, 1982, 1986, 2002, 2006, 2018, 2022)
Najlepszy wynik: 3. miejsce – 1974 (RFN), 1982 (Hiszpania)
Łączna liczba meczów na MŚ: 38
Bilans meczów: 17 zwycięstw, 6 remisów, 15 porażek
Łączna liczba strzelonych goli: 49
Łączna liczba straconych goli: 50
Najwyższe zwycięstwo Polski na MŚ: 7:0 vs Haiti (1974)
Najwyższa porażka Polski na MŚ: 0:4 vs Brazylia (1986) i Portugalia (2002)
Ostatni medal: 1982 – 3. miejsce
Ostatni awans do fazy pucharowej: 2022 – Katar
Polska na mundialach: rekordy
Rekordy mistrzostw świata to najlepszy dowód na to, kto naprawdę zapisał się w historii naszej reprezentacji. Niektóre nazwiska powtarzają się tu regularnie. To ani błąd, ani przypadek. I zwróćmy uwagę na to, że wszyscy już lata temu zakończyli swoje kariery, co może dawać do myślenia.
Najlepszy strzelec Polski w historii MŚ: Grzegorz Lato – 10 goli (1974, 1978, 1982)
Najwięcej goli w jednym turnieju: Grzegorz Lato – 7 goli (1974)
Najwięcej goli w jednym meczu: Ernest Wilimowski – 4 gole z Brazylią (1938)
Najwięcej występów na MŚ: Władysław Żmuda – 4 turnieje (1974, 1978, 1982, 1986)
Najwięcej rozegranych meczów na MŚ: Władysław Żmuda – 21 spotkań
Złota era polskiego futbolu: 1974 i 1982
O tych turniejach młodsi regularnie słuchają opowiadań dziadków. "Orły Górskiego" trzecim miejscem na świecie zdobytym w 1974 roku zyskały nie tylko medale, ale i nieśmiertelność. Do dziś masa osób jest w stanie wymienić całą jedenastkę. I to nawet takich, którzy nie interesują się piłką. Wówczas, dla komunistycznej Polski, sukces ten był wręcz niewyobrażalny. Podobnie jak dla reszty świata.
Reprezentacja Polski na MŚ w RFN była jednym z największych objawień. Wygrała pięć z siedmiu meczów, pokonali chociażby Argentynę czy Brazylię. Dopiero w półfinale ulegli gospodarzom po słynnym "meczu na wodzie". Grzegorz Lato został królem strzelców, a Polska zakończyła turniej zwycięstwem nad Brazylią i sięgnęła po trzecie miejsce na globie.
Osiem lat później Polska ponownie znalazła się w półfinale mistrzostw świata. Turniej w Hiszpanii rozgrywany był w cieniu stanu wojennego. Drużyna Antoniego Piechniczka dotarła do półfinału. Tam przegraliśmy z Włochami, a w meczu o medal pokonaliśmy Francję 3:2 i ponownie stanęliśmy na podium.
Robert Lewandowski kontra Grzegorz Lato – ile brakuje do rekordu?
Na wstępie, jak się domyślacie, napiszemy tylko, że dużo. Bardzo dużo. Grzegorz Lato, legenda polskiej piłki, zdobył na mundialach aż dziesięć bramek. Siedem z nich padło na mistrzostwach świata w 1974 roku, kiedy też został królem strzelców całego turnieju. Jak na jego tle wypada Robert Lewandowski - jeden z najlepszych piłkarzy w historii futbolu? Cóż, bardzo blado.
Napastnik Barcelony jak do tej pory uzbierał zaledwie dwa trafienia. Oba zdobyte przed czterema laty na mundialu w Katarze. Wcześniej, na turnieju w Rosji, "Lewy" nie trafił ani razu, a pozostałe turnieje, na których mógłby dorzucać kolejne cegiełki (2010, 2014), reprezentanci oglądali z kanapy.
Czy wyrównanie rekordu Grzegorza Lato jest możliwe? Teoretycznie tak. W praktyce oznaczałoby to zdobycie ośmiu bramek podczas jednego turnieju. To tyle, ile Cristiano Ronaldo uzbierał łącznie w trakcie pięciu mundiali. Skala wyzwania mówi sama za siebie.
Polska na mundialach: ciekawostki
W 1938 roku Polska przegrała z Brazylią 5:6 po dogrywce. Do dziś to jeden z najbardziej bramkowych meczów fazy pucharowej w historii mundiali.
Grzegorz Lato jest jak dotychczas jedynym Polakiem, który został królem strzelców mistrzostw świata. W 1974 roku zdobył siedem goli i wyprzedził największe gwiazdy światowego futbolu jak Gerd Müller czy Johan Cruyff.
Polska czekała na powrót na mundial aż 16 lat. Po występie w Meksyku w 1986 roku reprezentacja przez cztery kolejne eliminacje nie potrafiła wywalczyć awansu. Mundial w Korei Południowej i Japonii w 2002 roku był powrotem Biało-Czerwonych.
Polska przez 36 lat nie potrafiła wyjść z grupy. Od 1986 do 2022 roku, jeśli już się pojawiała, nasza reprezentacja kończyła udział w fazie grupowej. Dopiero mundial w Katarze przerwał tę czarną serię.
Czy Polska jeszcze wróci na podium MŚ?
Historia pokazuje, że potrafiliśmy zaskakiwać świat. Dwukrotnie stawaliśmy na trzecim stopniu podium. Mieliśmy króla strzelców i drużynę, która budziła respekt na całym świecie i do dziś jest w pamięci milionów. Od ostatniego medalu minęły jednak ponad cztery dekady. Futbol się zmienił, konkurencja wzrosła, a Polska od lat balansuje między ambicjami a rzeczywistością.
Czy jeszcze kiedyś zobaczymy reprezentację w półfinale mistrzostw świata? Dziś trudno w to uwierzyć, bo już samo wyjście z grupy jest odtrąbione jako sukces. Aczkolwiek – cytując selekcjonera Kazimierza Górskiego – "dopóki piłka w grze, wszystko jest możliwe".