Podczas gdy podniesienie świętego trofeum dla zwycięzcy mistrzostw jest marzeniem każdej drużyny, zdobycie tytułu najlepszego strzelca oznacza dla napastnika niezatarty ślad w historii piłki nożnej. Tytuł ten zdobyły największe gwiazdy - Brazylijczyk Ronaldo, Portugalczyk Eusébio i Niemiec Gerd Müller.
Ale do kogo należy rekord największej liczby bramek strzelonych w jednym turnieju? Jak zmieniały się zasady na przestrzeni dekad? I które legendy zdominowały tabelę strzelców od samego początku?
W tym artykule znajdziesz pełną historię, podsumowania statystyczne i kilka historii zdobywców Złotego Buta to jedna z najbardziej prestiżowych nagród turnieju.
Historyczny rozwój trofeum
Przez pierwsze 50 lat mistrzostw świata najlepszy strzelec był jedynie odnotowywany w statystykach, nie zdobywano żadnego oficjalnego trofeum. Zmieniło się to dopiero w 1982 roku, kiedy we współpracy z niemiecką firmą obuwniczą Adidas wprowadzono Złotego Buta. 28 lat później FIFA z mocą wsteczną uznała wszystkich najlepszych strzelców od 1930 roku za zwycięzców tej nagrody.
Oprócz najbardziej prestiżowej nagrody, od samego początku przyznawane są również Srebrne i Brązowe Buty dla drugiego i trzeciego najlepszego strzelca. Tomas Skuhravy odebrał srebro z Włoch w 1990 roku za pięć goli. Zwycięski Włoch Salvatore Schillaci zdobył tylko jedną bramkę więcej.
Pierwszy zwycięzca, najwięcej bramek i czeski ślad
Przegląd najlepszych strzelców Mistrzostw Świata zaczyna się od Guillermo Stabile w 1930 roku. Argentyński napastnik strzelił osiem goli i nie zagrał w meczu otwarcia turnieju, wchodząc do składu dopiero po kontuzji kolegi z drużyny. Zdobył jednak hat-tricka w swoim debiucie dla Meksyku, dołożył dwa kolejne gole przeciwko Chile, strzelił przeciwko USA w półfinale i wysłał swoją drużynę do finału 2:1. Ostatecznie jednak wygrali Urugwajczycy.
Drugim zwycięzcą był Oldřich Nejedlý, lewe ogniwo czechosłowackiego ataku. Były napastnik Sparty strzelił pięć goli na Mistrzostwach Świata we Włoszech w 1934 roku i poprowadził drużynę narodową do finału. Tam pokrzyżowała mu szyki drużyna gospodarzy prowadzona przez największą gwiazdę turnieju, Giuseppe Meazzę. Finał zakończył się zwycięstwem Włoch 2:1 po dogrywce.
Rekord największej liczby bramek w pojedynczych mistrzostwach należy do Francuza Justa Fontaine'a, który w 1958 roku strzelił 13 goli w sześciu meczach, nawet w pożyczonych od kolegi z drużyny korkach, ponieważ jego własne się rozpadły. Od tego czasu tylko Gerd Müller z Niemiec, który strzelił 10 goli w Mistrzostwach Świata w 1970 roku, zdołał osiągnąć podwójną liczbę w jednym sezonie.
W 1974 trofeum trafiło do Grzegorza Lato, a reprezentacja Polski na turnieju w Republice Federalnej Niemiec zajęła trzecie miejsce. Biało-czerwoni pod wodzą legendarnego trenera Kazimierza Górskiego w meczu o brązowe medale pokonali Brazylię 1:0, a jedynego gola strzelił właśnie zawodnik Stali Mielec. Ostatecznie Lato został królem strzelców, kończąc turniej z siedmioma bramkami.
Decydujące kryteria
W przeszłości zawodnicy dzielili się nagrodą za taką samą liczbę bramek. Stało się tak na przykład w 1962 roku, kiedy sześciu graczy zdobyło cztery gole, lub w 1994 roku, kiedy rosyjski Oleg Salenko i bułgarski Christo Stoiczkow mieli po sześć bramek.
Aby zapewnić, że zawsze koronowany jest tylko jeden zwycięzca, FIFA wprowadziła ranking według następujących kryteriów:
1. Asysty. Zawodnik z większą liczbą asyst przy golach ma pierwszeństwo.
2. Rozegrane minuty. Jeśli liczba asyst jest taka sama, wygrywa zawodnik z mniejszą liczbą rozegranych minut.
To właśnie te zasady zadecydowały o zwycięzcy Złotego Buta w 2010 roku. Czterech graczy zdobyło wówczas pięć bramek, ale nagroda powędrowała do Niemca Thomasa Müllera dzięki trzem asystom. Hiszpan David Villa i Wesley Sneijder z Holandii mieli tylko po jednej.
Ostatnie starcie o Złotego Buta: Mbappé kontra Messi
Finał Mistrzostw Świata 2022 w Katarze pomiędzy Argentyną i Francją był nie tylko bitwą o tytuł, ale także bezpośrednią walką o Złotego Buta. Przed starciem obaj zawodnicy mieli na koncie po pięć trafień do siatki, a dzięki większej liczbie asyst Lionel Messi prowadził przed Kylianem Mbappé. W trakcie turnieju prowadzenie zmieniało się kilkukrotnie w czasie meczu.
Messi wykorzystał rzut karny w 23. minucie i objął prowadzenie. Mbappé przeskoczył go jednak dzięki dwóm bramkom w 97 sekund w ostatnich dziesięciu minutach regulaminowego czasu gry. Argentyński kapitan ponownie zdobył bramkę w dogrywce, aby odzyskać pierwsze miejsce, ale Mbappé skompletował hat-tricka w 118. minucie, zwiększając swój dorobek do ośmiu goli i zdobywając Złotego Buta. To jednak tylko złagodziło jego ból, ponieważ Francja ostatecznie przegrała w finale w rzutach karnych.
Pełna lista zwycięzców Złotego Buta na Mistrzostwach Świata
2022 - Kylian Mbappé (Francja) 8
2018 - Harry Kane (Anglia) 6
2014 - James Rodríguez (Kolumbia) 6
2010 - Thomas Müller (Niemcy) 5
2006 - Miroslav Klose (Niemcy) 5
2002 - Ronaldo (Brazylia) 8
1998 - Davor Šuker (Chorwacja) 6
1994 - Oleg Salenko (Rosja), Christo Stoiczkow ( Bułgaria) 6
1990 - Salvatore Schillaci (Włochy) 6
1986 - Gary Lineker (Anglia) 6
1982 - Paolo Rossi (Włochy) 6
1978 - Mario Kempes (Argentyna) 6
1974 - Grzegorz Lato (Polska) 7
1970 - Gerd Müller (NSR) 10
1966 - Eusébio (Portugalia) 9
1962 - Flórián Albert (Węgry), Valentin Ivanov (ZSRR), Garrincha (Brazylia), Vavá (Brazylia), Dražen Jerkovič (Jugosławia), Leonel Sánchez (Chile) 4
1958 - Just Fontaine (Francja) 13
1954 - Sándor Kocsis (Węgry) 11
1950 - Ademir (Brazylia) 8
1938 - Leonidas (Brazylia) 7
1934 - Oldřich Nejedlý ( Czechosłowacja) 5
1930 - Guillermo Stabile (Argentyna) 8.